नेपाली उपन्यासमा रचना–प्रक्रियाको विषयकरण (Thematization of composition-process in Nepali)

उपन्यास लेखनका क्रममा गरिने समग्र क्रियाकलापहरूरचना–प्रक्रिया हुन् । परम्परागत रूपमा यसलाई उपन्यासबाहिरको सन्दर्भ वा रचना–गर्भ मानिएको भए पनि पछिल्लो समय यस प्रक्रियालाई नै विषय बनाएर रचना भएका छन् समयमा उपन्यासकारमा सृजनाको मानसिकता निर्माण भएको प्रसङ्गसहित लेखन र प्रकाशनसम्मका लेख्ने प्रवृत्ति देखापरिरहेको छ उत्तरआधुनिकतावादी आख्यानको एउटा विशेषता मानिन्छ रचना–प्रक्रियाको विषयकरणले आख्यानबाहिरको यथार्थलाई आख्यानभित्रको काल्पनिक संसारमा प्रस्तुत गरी यथार्थ कल्पनाबिचको भेद मेटाउँछ तर यसबाट पाठकमा एक प्रकारको भ्रम सिर्जना हुन्छ, जसलाई उत्तरआधुनितावादले यथार्थका स्वीकार गर्दछ यसले औपन्यासिक संरचनालाई भञ्जन नवीन आख्यान संरचना ।नेपालीमा गरिएका प्रवृत्तिका उपन्यासहरूको खोजी गहन अध्ययन हुन सकेको छैन सन्दर्भमा विषयकरणको सैद्धान्तिक आधार के–कस्तो रहेको नेपाली उपन्यासमा अनुकरण कसरी गरिएको भन्ने समस्यामा केन्द्रित भएर यो अनुसन्धान ।यसका लागि उपन्यासको विषयसम्बन्धी मान्यताका आधारमा रचना–प्रक्रियालाई विषयकरण ।ध्रुवचन्द्र गौतम ध्रुव सापकोटाको ‘ज्यागा’(२०५०), राजेन्द्र पराजुलीको ‘अनायिका’(२०६३), टङ्कप्रसाद चौलागाईंको ‘कथाको खोजी’ (२०६४) राजवको ‘बेकारीमा उपन्यास’(२०६९) आदि प्रकारकाउपन्यासले विषयको उपन्यासलाई संसारबाट वास्तविक जीवनको ल्याउने प्रयास गरेको यसको परिणामस्वरूप कल्पनाको समाप्त भई यस्तो चिन्तनबाट प्रभावित भएकाले विधागत तथा अवधारणालाई ।यसले प्रयोगको नयाँ मोडमा पु¥याएको विधालाई जीवन समाजको यथार्थबाट बिमुख गराएको